Welkom

Een installateur verving in 2010 de buitenverlichting van de tuinbedrijf Intratuin in Amsterdam door LED-verlichting. Al snel bleek dat de kwaliteit van de LED slecht was, aangezien de lichtopbrengst ver beneden peil was. Bovendien ging de LED-verlichting snel kapot. Het was onmogelijk door enig onderhoud de LED-verlichting te herstellen en de installateur verzocht de fabrikant de garantiebepalingen na te komen. Vervangen was de enige oplossing. De buitenlandse fabrikant kwam zijn verplichtingen niet na en de installateur besloot uit eigen beweging en uit eigen zak andere energiezuinige verlichting aan te brengen (TL5). Een strop van circa 30.000 Euro. Maar ja, als je wat toezegt aan een klant. Was de installateur onvoorzichtig geweest? Had hij de productspecificaties wel gecheckt. Wel zeker wel, zelfs had hij een LED-lamp als testmodel opgevraagd, gekregen en getest. Met het testmodel was niets mis…

Het wil nog niet zo lukken met de CO2-uitstootreductie bij woningen en gebouwen. Volgens Jan Terlouw is het tijd dat het roer omgaat in de aanpak van energiebesparing en duurzame energie. “Economisch prikkels zijn niet genoeg, duurzame energie moet verplicht worden. Als de energiebedrijven verplicht worden volgend jaar allemaal 10% te investeren in duurzame energie en 15% over drie jaar, dan gebeurt dat wel.” Voorts pleit hij om aan woningen minimumeisen te stellen met betrekking tot de energieprestaties. Dat moet verkopers wel een impuls geven om te investeren, het leidt ook tot werkgelegenheid in de bouw. De overheid had dit kunnen ondersteunen door de overdrachtsbelasting te verlagen. Aan de verlaging van de overdrachtsbelasting worden momenteel geen voorwaarden gesteld. “….Daar word ik erg treurig van.” Begrijpelijk, Terlouw heeft zich als voorzitter van het Platform Energietransitie Gebouwde Omgeving hard gemaakt voor een verlaging van de overdrachtsbelasting waarbij als voorwaarde werd gesteld dat de energieprestaties verbeterd dienden te worden. Het Ministerie van Financien was toen tegen het voorstel omdat het te duur was. Bron: Bestuurswetenschappen, nummer 6, december 2011.

En plotseling is het dan weer zover. Hoogwater, dreiging van wateroverlast, overstroming en zelfs evacuaties op kleine schaal. Vrijdag 6 januari verlieten honderden bewoners van Woltersum hun woning en werden ondergebracht in een sporthal in Ten Boer. De dijk langs het Eemskanaal stond op doorbreken. Een gevoel van urgentie en ook wel wat paniek. En toch altijd weer onverwacht, veel was er ook niet voor nodig. Een harde Noord-Westen wind, veel water langs de grote rivieren en hier en daar wat achterstallig onderhoud. Blijft oppassen. Kort voor de grote wateroverlast van 1995 waren we betrokken bij een draagvlakonderzoek in opdracht van de Unie van Waterschappen waaruit bleek dat een meerderheid van de burgers in het Rivierengebied een ophoging van de dijken overbodig vond...  Inderdaad, het blijft oppassen.

Beleid dat is gebaseerd op uitgebreid onderzoek heeft soms betere slaagkansen en uitkomsten. Dit vergt van bestuurders en betrokkenen wel een actieve inzet. Onlangs werd in een artikel van J.F.M. Koppenjan (Erasmus Universiteit Rotterdam) en J.A.M. Hufen (QA+) getoond dat kennis in beleid een meerwaarde heeft. Deze meerwaarde bleek aanwezig bij drie casus. Deze casus waren a-typisch doordat er relatief veel wetenschappelijk onderzoek verricht was dat gebruikt kon worden. De casus zijn: 1) bijstandsbeleid aan de hand van het objectieve verdeelmodel, 2) vergunningverlening voor de lozing van warmte aan de hand van een nieuw rekenmodel, 3) de bevordering van energiebesparing aan de hand van een rekenmodel (Energieindex) . Wetenschappelijk onderzoek kan de uitkomsten van beleid verbeteren. Er is wel een actieve inzet van ambtenaren, bestuurders en andere betrokkenen nodig om het wetenshappelijk onderzoek ook echt met enig gevoel voor de bestuurlijke praktijk te benutten. Geïnteresseerden kunnen dit artikel nazoeken in: Bestuurswetenschappen, nummer 6, december 2011.

Het idee dat milieu en economie samen gaan is aantrekkelijk. Als economische motieven een door publieke organisatie gewenste ontwikkeling ondersteunt, is dat prettig voor de overheid en haar onderdanen. Kan er ook echt tempo in komen. Soms lijkt het er op dat economie en milieu steeds minder antagonisten maar protagonisten zijn.  De superbelegger Buffet koopt een zonnepark van 2 miljard dollar. De motieven van Buffet zijn duidelijk, toch fraai dat duurzame energie steeds dichter bij de “echte” economie komt. Enige tijd geleden, was de terugverdientijd langer dan de economische levensduur van het apparaat (zon-PV). Hoopgevend.

In een onderzoek is een methode ontwikkeld om de waarde van bos in Euro's te meten. Waarom dat belangrijk is? Dan wordt de maatschappelijke waarde van bos duidelijker waardoor er soms middelen verkregen kunnen worden voor investeringen of waardoor het eenvoudiger is om bos te beschermen. Het instrument is ontwikkeld door de Vlaamse instelling voor technologisch Onderzoek (VITO) in samenwerking met de universiteit van Antwerpen en Amsterdam. Het betreffende instrument is op de webplaats te vinden van het departement van LNE. Een vergelijkbaar instrument werd ruim tien jaar geleden ontwikkeld in opdracht van het Nederlandse Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij door een van de oprichters van QA+.

Het energielabel is het belangrijkste beleidsinstrument om energiebesparing te bevorderen in bestaande woningen. Een eerste stap is de berekening van de energieprestaties van woningen met een methode. Over deze methode worden verwarrende discussies gevoerd. Voor licht in de duisternis is er een overleg gehouden waarin Kamerleden deskundigen konden bevragen over het label. Een deskundige meldt: "De werkwijze met het energielabel werkt bijzonder goed want een kwart van de gediplomeerde adviseurs is de afgelopen jaren het diploma afgenomen vanwege ondeskundige toepassing. Het labelsysteem werkt want als je fouten maakt, wordt je gestraft. Het systeem reinigt zichzelf als het ware." Erg verwarrend. Check de redenering: het examensysteem voor het VMBO werkt goed want een kwart van de docenten is door de onderwijsinspectie aangesproken op fouten bij het nakijken van examens. De betreffende docenten is voortaan verboden nog langer examens na te kijken. Verwarrend toch, wat te denken van een systeem waarvoor je mensen opleidt die niet capabel blijken te zijn? En niet twee of drie deskundigen gediskwalificeerd, maar meteen een kwart.. Waarom eerder twijfelen aan mensen die tijd en geld investeren om iets te leren dan aan een systeem? Gelukkig is de politieke vraag erg simpel. Deze luidt: "Vinden we energiebesparing erg belangrijk of niet?" Het woord is aan de politici, de deskundigen hebben hun niet erg kunnen helpen. Eigenlijk is dit niet zo erg want op dit moment is een richting gevend politiek besluit nodig. We zijn benieuwd.

Een breed samengestelde commissie heeft begin september 2011 een manifest getekend waarin wordt beloofd dat in 2020 alle vlees duurzaam geproduceerd wordt. Het manifest is ondertekend door supermarkten, boeren, voederbedrijven en vleesverwerkers. Stap voor stap is er meer aandacht voor duurzaamheden, met de strengere Europese regelgeving in het verschiet een goede stap. Het draagvlak lijkt breder te worden van aanbieders tot afnemers in de markt, er moet nog veel gebeuren.

Uit onderzoek van Energie Nederland en Netbeheer Nederland blijkt dat het gasgebruik in de periode 1981-1010 met circa 50% gedaald is als gevolg van Hoogrendementsketels en betere isolatie (van 3145m2 in 1990 naar 1.617m3 in 2010). Het gaat uitermate langzaam met de energiebesparing bij woningen. Mooi nieuws, grote besparing, heeft wel even geduurd.

Jan Peter Balkenende is van de straat. Hij wordt vier dagen per week partner bij accountants­bureau Ernst & Young. Hij werkt al een dag per week als hoogleraar. Balkenende wordt, net als Bos, adviseur. Ernst & Young, dat wereldwijd 144 duizend werknemers heeft, adviseert bedrijven bij strategische vraagstukken. 'Balkenende zal zowel intern en extern adviseren over Corporate Responsibility'. Maar in de praktijk zal het er vooral op neerkomen dat hij heel veel speeches zal houden. Willem Vermeend, oud-staatssecretaris van Financiën, vindt dat Ernst & Young dat heel slim gedaan heeft. 'Balkenende kan niet veel binnen Nederland doen, dat ligt gevoelig. Maar internationaal is hij een prachtig uithangbord. Op conferenties over duurzaamheid, en dat zijn er veel sinds de crisis, kan Balkenende namens Ernst & Young de openingsspeech geven.' Bos en Balkenende kiezen hiermee opnieuw voor een veeleisend en uitdagend beroep.

Studenten vinden zich aanmerkelijk ondernemender dan studenten drie jaar geleden. Steeds meer studenten in het MBO, het HBO en het WO staan positief tegenover ondernemendheid. De wens om ondernemer te worden is in 2010 bijna het dubbele van 2007. Bij 62% van de studenten is ondernemerschap een tamelijk tot zeer belangrijk deel van de beroepswens. Dit blijkt uit de eenmeting naar Onderwijs en Ondernemerschap die EIM heeft uitgevoerd in opdracht van Agentschap NL. De interesse in ondernemerschap heeft decennia lang op een laag pitje gestaan. Innovatiebevordering via innovatieve starters is dan relatief lastig. Het begint allemaal met geinteresseerde mensen die een "goed gevoel"hebben bij ondernemerschap. Overigens weten de studenten vaak nog niets als het gaat om de vraag wat ondernemerschap voor hun kan inhouden. Maar het begin is er. Zie voorts >>>

Onlangs is de Life Science sector opnieuw als industriepolitiek speerpunt erkend. In de beleidsbrief "Naar de Top" van 4 februari 2011 noemt Minister Verhagen de Life Science sector een industriepolitiek speerpunt voor de komende tijd. De Nederlandse overheid gaat extra geld investeren als bedrijven en/of onderzoekers op dit terrein innovatieve en hoogwaardige projectvoorstellen indienen. Echter, er worden momenteel bij Organon 500 onderzoekmedewerkers en 1000 productmedewerkers ontslagen. Dit is een enorme aderlating voor een nieuwe zich ontwikkelende sector. Ter vergelijking: een van de in Nederland op de beurs genoteerde bedrijven heeft bijna honderd werknemers in dienst. Het onderzoek dat bij Organon behouden blijft, zal zich richten op het ontwikkelen van nieuwe varianten van bestaande medicijnen, zogenaamde generieke medicijnen. De generieke medicijnen zijn juist niet terrein dat vanuit industriepolitiek oogpunt interessant is. Dit alles roept de vraag of Nederland wel geschikt is als land om zelfstandige rol te vervullen met betrekking tot belangrijke technologieën zoals Life Sciences. Heeft Nederland niet veel betere kansen op andere terreinen? De Life Science sector heeft in de medische sector de beste kansen, maar juist in deze sector blijven baanbrekende innovaties al jaren uit. Rechtvaardigt het economische toekomstperspectief van deze sector een voorkeursbehandeling? Zou de groene tak van de Life Sciences niet veel meer kansen bieden dan de rode tak?

Het Amerikaanse leger is zondag 15 mei 2011 begonnen met het openen van de spuisluizen in een rivierdijk van de overvolle Mississippi. Tot 7770 vierkante kilometer land wordt onder water gezet om de steden New Orleans en Baton Rouge te ontzien. De sluizen worden langzaam opengezet om te voorkomen dat de geëvacueerde huizen worden getroffen door een soort vloedgolf. Het overstromingsgebied moet een soort omleiding naar de Golf van Mexico vormen zodat het water bij de grote steden minder hoog stijgt. Zodra alle 125 sluizen open staan, kan het water tot zes meter hoog gaan staan in het overloopgebied. Het is voor het eerst sinds 1973 dat wordt gekozen voor deze noodoplossing. De regio heeft te kampen met de ernstigste overstromingen in meer dan zeventig jaar. Het bericht doet denken aan het hoogwater langs de grote rivieren van 1993 en 1995 in Nederland. Ook in 1995 werden 200.000 mensen in het Rivierengebied geëvacueerd want ook daar wat een acute dreiging. De laatste acute dreiging voor dit gebied was van 1926. Het onder laten lopen van gebieden is in Nederland uitgebreid bediscussieerd en als allerlaatste maatregel gezien nadat alles geprobeerd was. In Amerika is men wat dit betreft wat minder proactief geweest met alle gevolgen van dien. Waarin een klein land groot kan zijn en een groot land klein.

Over de mogelijkheden van het energielabel bestaat veel discussie. Op de VROM-site (Infrastructuur en Milieu)wordt aangegeven dat het energielabel ertoe leidt dat huizen met labels worden sneller of verkocht. Volgens anderen worden huizen met labels niet voor een hogere prijs verkocht. Bij nader inzien is de auteur van het rapport dat aangeeft dat de huizen 6000 Euro duurder verkocht worden het eens met zijn criticaster. Eerlijk van de onderzoeker, wel jammer dat de VROM-site zijn berichtgeving hierover niet nuanceert. Ook de Volkskrant is over het energielabel het spoor behoorlijk bijster (zie pagina 29 van 14 mei 2011). De journalist denkt dat alleen energieadviseurs blij zijn met het label. Het label kost bijna niets, levert dus ook vrijwel niets op, je wordt gederoyeerd als je het verkeerd doet en eigenlijk is niemand geïnteresseerd.

De roep om “evidence  based policy” geeft aan dat sommigen vinden dat je beleid maar het best kan baseren op een degelijke, onderbouwde “bewijsvoering”. Dit lijkt ons evident. Over diverse beleidsonderwerpen is een schat van informatiemateriaal beschikbaar. Het beleid is daarmee nog niet “evidence based” maar in ieder geval wel op feiten gebaseerd, geen slechte start. Kijk eens naar Statline van het Centraal Bureau voor de Statistiek, gratis en voor niets. Voor een onderzoeksbureau een onmisbare kennisbron, goed om mee te beginnen. Ook over ingewikkelde onderwerpen. Onlangs werden statistieken gepubliceerd over: de winstgevendheid van het bedrijfsleven, de gebruikelijke conjunctuurstatistieken, de omvang van R&D uitgaven in provincies. Onvoorstelbaar grote hoeveelheden data over allerlei onderwerpen.